Botox ແຕກຕ່າງກັນຕາມແຫຼ່ງຜະລິດແນວໃດ, ໄລຍະແຜ່ກະຈາຍ ແລະ ການເກີດແອນຕິບອດີ

ຢູ່ຄລີນິກ ຫຼາຍຄົນມັກເອີ້ນການສັກຢາຄາຍລ່ອງນີ້ວ່າ "Botox" ແຕ່ຕາມຄວາມເປັນຈິງແລ້ວ Botox ເປັນຊື່ຜະລິດຕະພັນຂອງບໍລິສັດໜຶ່ງເທົ່ານັ້ນ ສ່ວນສານທີ່ໃຊ້ຈິງແມ່ນສານດຽວກັນຄື Botulinum toxin type A. ແຕ່ເມື່ອໄປປຶກສາ ມັກຈະໄດ້ຍິນຄຳວ່າ ຂອງເກົາຫຼີ, ຂອງເຢຍລະມັນ, ຂອງອັງກິດ, ຂອງອາເມຣິກາ ແລະ ລາຄາກໍ່ແຕກຕ່າງກັນຫຼາຍ. ທັງທີ່ເປັນສານຊະນິດດຽວກັນ ເປັນຫຍັງແຕ່ລະປະເທດຈຶ່ງຖືກແນະນຳແຕກຕ່າງກັນ ຫຼາຍຄົນອາດສົງໄສ.

ຄຳຕອບບໍ່ໄດ້ຢູ່ທີ່ວັດຖຸດິບເອງ ແຕ່ຢູ່ທີ່ວິທີການຜະລິດ. Botulinum toxin ເປັນໂປຣຕີນທີ່ຜະລິດຈາກເຊື້ອແບັກທີເຣຍ Clostridium botulinum ແລະ ຂຶ້ນຢູ່ກັບວ່າໃຊ້ສາຍພັນເຊື້ອ (strain) ໃດໃນການລ້ຽງ ແລະ ບໍລິສຸດແນວໃດ ຄວາມບໍລິສຸດ ແລະ ໂຄງສ້າງຂອງຜະລິດຕະພັນສຸດທ້າຍກໍ່ຈະແຕກຕ່າງກັນ. ດັ່ງນັ້ນ ເຖິງແມ່ນຈະເປັນ toxin type A ຄືກັນ ແຕ່ລະປະເທດ ແລະ ແຕ່ລະບໍລິສັດກໍ່ຈະມີລັກສະນະສະເພາະຂອງຕົນເອງ.

Botox ຈາກແຕ່ລະປະເທດຕ່າງກັນແນວໃດ?

ສ່ວນປະກອບຫຼັກແມ່ນຄືກັນ ແຕ່ໂຄງສ້າງອ້ອມຂ້າງແຕກຕ່າງກັນ. ຖ້າເບິ່ງສະເພາະໂມເລກຸນ toxin ຢ່າງດຽວ ບໍ່ວ່າຈະເປັນຂອງປະເທດໃດ ຫຼັກການທີ່ໄປສະກັດການສົ່ງສັນຍານລະຫວ່າງເສັ້ນປະສາດ ແລະ ກ້າມຊີ້ນແມ່ນຄືກັນໝົດ. ວິທີການເຮັດວຽກ ຄື ກ່ອນທີ່ສັນຍານປະສາດຈະສັ່ງໃຫ້ກ້າມຊີ້ນເຄື່ອນໄຫວ toxin ຈະໄປອຸດຕັນຊ່ອງທາງທີ່ປ່ອຍສານສື່ປະສາດອອກມາ ເຮັດໃຫ້ກ້າມຊີ້ນບໍ່ຫົດຕົວແຮງເກີນໄປ.

ແຕ່ໂມເລກຸນ toxin ບໍ່ໄດ້ຢູ່ຄົນດຽວ ສ່ວນຫຼາຍຈະມີໂປຣຕີນຄູ່ (complexing protein) ຕິດຢູ່ອ້ອມຂ້າງ. complexing protein ນີ້ເຮັດໜ້າທີ່ຄືຫໍ່ຫຸ້ມປົກປ້ອງ toxin ໄວ້. ຈະປ່ອຍໃຫ້ຫໍ່ນີ້ໜາຫຼາຍປານໃດ ຫຼື ຈະລອກອອກໝົດແລ້ວປ່ອຍ toxin ບໍລິສຸດອອກໄປ ແມ່ນທາງເລືອກທີ່ແຕກຕ່າງກັນຕາມແຕ່ລະບໍລິສັດ ແລະ ແຕ່ລະປະເທດ. ຄວາມແຕກຕ່າງນີ້ຖືກລາຍງານວ່າມີຜົນຕໍ່ຂອບເຂດການແຜ່ກະຈາຍ ແລະ ໂອກາດເກີດປະຕິກິລິຍາຈາກພູມຕ້ານທານ.

ວິທີທີ່ທັອກຊິນຂອງອາເມຣິກາຮັກສາ complexing protein

Botox ຕົ້ນສະບັບທີ່ຜະລິດຢູ່ອາເມຣິກາ ໃຊ້ວິທີລ້ຽງສາຍພັນເຊື້ອ Hall strain ເພື່ອໄດ້ toxin ອອກມາ ແລະ ໃນຂັ້ນຕອນບໍລິສຸດ ຈະປ່ອຍໃຫ້ complexing protein ຄ້າງຢູ່ໃນປະລິມານຫຼາຍພໍສົມຄວນ ກ່ອນຈະນຳໄປຜະລິດເປັນຜະລິດຕະພັນ. ວ່າກັນວ່າ ຖ້າຄິດເປັນນ້ຳໜັກ ຈະໄດ້ໂຄງສ້າງໂມເລກຸນຂະໜາດໃຫຍ່ປະມານ 900 kDa.

ເມື່ອ complexing protein ຄ້າງຢູ່ຫຼາຍ ໂມເລກຸນກໍ່ຈະໜັກ ແລະ ໃຫຍ່ຂຶ້ນ. ອະນຸພາກທີ່ໜັກຈະບໍ່ແຜ່ກະຈາຍງ່າຍຄືກັບໜຶກທີ່ຢອດລົງໃນນ້ຳ ແຕ່ຈະຄ້າງຢູ່ບໍລິເວນທີ່ສັກໄດ້ດົນກວ່າ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ຈຶ່ງໄດ້ຮັບການປະເມີນວ່າ ສາມາດຄາດເດົາຜົນໄດ້ຢ່າງແມ່ນຢຳ ເໝາະສຳລັບການສັກທີ່ຕ້ອງການຄວບຄຸມສະເພາະຈຸດ. ແຕ່ກໍ່ຕ້ອງພິຈາລະນາເຊັ່ນກັນວ່າ ຕົວ complexing protein ເອງກໍ່ອາດຖືກຮ່າງກາຍຮັບຮູ້ວ່າເປັນສິ່ງແປກປອມໄດ້.

ນອກຈາກນີ້ ຜະລິດຕະພັນຕົ້ນສະບັບຍັງໄດ້ຜະລິດດ້ວຍສາຍພັນເຊື້ອ ແລະ ຂະບວນການດຽວກັນມາເປັນເວລາດົນນານ ຈຶ່ງມີຂໍ້ມູນການຜະລິດທີ່ສະສົມມາ ເພື່ອຄວບຄຸມໃຫ້ອັດຕາສ່ວນ toxin ທີ່ອອກລິດແທ້ ຢູ່ໃນແຕ່ລະລອດການຜະລິດ ບໍ່ຄາດເຄື່ອນຈາກໜ່ວຍທີ່ລະບຸໄວ້ຫຼາຍ. ຜະລິດຕະພັນທີ່ຫາກໍ່ອອກສູ່ຕະຫຼາດໃໝ່ ຍັງມີຂໍ້ມູນປະເພດນີ້ໜ້ອຍກວ່າ.

ເປັນຫຍັງທັອກຊິນຂອງເຢຍລະມັນຈຶ່ງເອົາ complexing protein ອອກ?

Botox ທີ່ຜະລິດຢູ່ເຢຍລະມັນ ໃນຂັ້ນຕອນບໍລິສຸດຈະແຍກ complexing protein ອອກເກືອບໝົດ ເຫຼືອແຕ່ໂມເລກຸນ toxin ບໍລິສຸດ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ຈຶ່ງມັກຖືກເອີ້ນວ່າ naked toxin ຫຼື toxin ເປືອຍ.

ເຫດຜົນທີ່ຜະລິດແບບນີ້ ກໍ່ເພື່ອຫຼຸດໂອກາດທີ່ complexing protein ຈະໄປກະຕຸ້ນປະຕິກິລິຍາພູມຄຸ້ມກັນຂອງຮ່າງກາຍ. ໂດຍທົ່ວໄປ ຮ່າງກາຍເມື່ອໄດ້ຮັບໂປຣຕີນແປກໜ້າ ຈະພະຍາຍາມສ້າງພູມຕ້ານທານຂຶ້ນມາປ້ອງກັນ ແລະ ຄົນທີ່ສັກ toxin ຊ້ຳໆເລື້ອຍໆ ພູມຕ້ານທານນີ້ອາດສະສົມ ຈົນເຮັດໃຫ້ຜົນໄດ້ຮັບໜ້ອຍລົງໃນພາຍຫຼັງ. ນີ້ແມ່ນຄວາມກັງວົນທີ່ຖືກນຳສະເໜີມາຕະຫຼອດ. ເມື່ອຫຼຸດ complexing protein ລົງ ວັດຖຸດິບທີ່ຮ່າງກາຍຈະຮູ້ສຶກແປກໜ້າກໍ່ໜ້ອຍລົງໄປນຳ ຈຶ່ງເປັນເຫດຜົນທີ່ບາງຄົນເລືອກໃຊ້ວິທີນີ້ ໂດຍສະເພາະໃນກໍລະນີສັກຊ້ຳໆເປັນເວລາດົນ. ແຕ່ເນື່ອງຈາກບໍລິສຸດຫຼາຍ ເຕັກນິກການບໍລິສຸດຈຶ່ງຕ້ອງແມ່ນຢຳ ເພື່ອໃຫ້ອັດຕາສ່ວນ toxin ທີ່ອອກລິດແທ້ ກົງກັບໜ່ວຍທີ່ລະບຸໄວ້.

ເປັນຫຍັງທັອກຊິນຂອງອັງກິດຈຶ່ງແຜ່ກວ້າງກວ່າ?

Botox ທີ່ຜະລິດຢູ່ອັງກິດ ວ່າກັນວ່າມີໂຄງສ້າງໂມເລກຸນຂະໜາດປານກາງ ເບົາກວ່າຂອງອາເມຣິກາ ແຕ່ໜັກກວ່າຂອງເຢຍລະມັນ. ມີລັກສະນະແຍກເປັນໂຄງສ້າງນ້ອຍໆຂະໜາດປະມານ 300 ຫາ 500 kDa.

ອະນຸພາກທີ່ນ້ອຍກວ່າ ຈະຊຶມຜ່ານລະຫວ່າງເນື້ອເຍື່ອໄດ້ໄວກວ່າ. ຄືກັນກັບສີທີ່ລະລາຍໃນນ້ຳ ຖ້າອະນຸພາກລະອຽດກໍ່ຈະແຜ່ອອກກວ້າງກວ່າ. ດ້ວຍເຫດນີ້ toxin ຊະນິດນີ້ຈຶ່ງໄດ້ຮັບການປະເມີນວ່າ ເໝາະສຳລັບການສັກທີ່ຕ້ອງການໃຫ້ກ້າມຊີ້ນຄາຍໂຕເບົາໆໃນບໍລິເວນກວ້າງ ເຊັ່ນ ໜ້າຜາກ ຫຼື ໃຕ້ໂຫນກແກ້ມທີ່ກ້າມຊີ້ນແຜ່ກະຈາຍເປັນບໍລິເວນກວ້າງ ໂດຍໃຊ້ປະລິມານໜ້ອຍກໍ່ອອກລິດໄດ້ກວ້າງ. ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ ບໍລິເວນທີ່ຕ້ອງການຄວບຄຸມສະເພາະຈຸດແຄບໆ ກໍ່ຕ້ອງພິຈາລະນາເຊັ່ນກັນວ່າ ຜົນອາດແຜ່ອອກນອກຂອບເຂດທີ່ຕ້ອງການ.

ສຳລັບຜູ້ທີ່ສັກ ການຮູ້ລ່ວງໜ້າວ່າ toxin ແຕ່ລະຊະນິດມີລັກສະນະການແຜ່ກະຈາຍແນວໃດ ແລ້ວປັບຈຸດສັກ ແລະ ປະລິມານໃຫ້ເໝາະສົມ ຈຶ່ງເປັນສິ່ງສຳຄັນ. ບໍລິເວນດຽວກັນ ຖ້າໃຊ້ຜະລິດຕະພັນທີ່ແຜ່ກະຈາຍກວ້າງ ກໍ່ຈະສັກຫ່າງກັນຫຼາຍຂຶ້ນ ແຕ່ຖ້າໃຊ້ຜະລິດຕະພັນທີ່ແຜ່ກະຈາຍແຄບ ກໍ່ຈະສັກຖີ່ໆຫຼາຍຈຸດ ແຜນການສັກຈຶ່ງແຕກຕ່າງກັນໄປ.

ທັອກຊິນຂອງເກົາຫຼີແຕ່ລະບໍລິສັດຕ່າງກັນແນວໃດ?

Botox ທີ່ຜະລິດຢູ່ເກົາຫຼີ ແຕ່ລະບໍລິສັດມັກໃຊ້ສາຍພັນເຊື້ອທີ່ຕົນເອງຄົ້ນຄວ້າ ແລະ ຄອບຄອງເອງ ວິທີບໍລິສຸດກໍ່ແຕກຕ່າງກັນເລັກນ້ອຍ. ບາງຜະລິດຕະພັນເລືອກປ່ອຍໃຫ້ complexing protein ຄ້າງຢູ່ຫຼາຍ ບາງຜະລິດຕະພັນເລືອກແຍກອອກໃຫ້ຫຼາຍທີ່ສຸດ ຈຶ່ງມີທັງຜະລິດຕະພັນທີ່ຢູ່ລະຫວ່າງແບບອາເມຣິກາ ແລະ ແບບເຢຍລະມັນປົນກັນ.

ເຫດຜົນທີ່ Botox ຂອງເກົາຫຼີມີລາຄາຖືກກວ່າ ບໍ່ແມ່ນຍ້ອນສານທີ່ໃຊ້ຖືກກວ່າ ແຕ່ສ່ວນຫຼາຍແມ່ນຍ້ອນຄວາມແຕກຕ່າງດ້ານຂະໜາດການຜະລິດ ແລະ ໂຄງສ້າງການຈຳໜ່າຍ. ເມື່ອມີຫຼາຍບໍລິສັດພາຍໃນປະເທດແຂ່ງຂັນກັນຜະລິດ ຕົ້ນທຶນຕໍ່ໜ່ວຍກໍ່ຈະຖືກລົງ. ໃນດ້ານຄວາມປອດໄພ ຜະລິດຕະພັນທີ່ຜ່ານມາດຕະຖານຄຸນນະພາບ ແລະ ຂະບວນການອະນຸຍາດຂອງອົງການອາຫານ ແລະ ຢາເກົາຫຼີ (MFDS) ກໍ່ໃຊ້ມາດຕະຖານດຽວກັນກັບຜະລິດຕະພັນຕ່າງປະເທດ.

ກ່ອນສັກ ຖ້າຢາກປຽບທຽບແຫຼ່ງຜະລິດ ນີ້ແມ່ນສິ່ງທີ່ຄວນກວດເບິ່ງ:

• ປະລິມານ complexing protein: ຍິ່ງຄ້າງຢູ່ຫຼາຍ ຍິ່ງມີແນວໂນ້ມຄ້າງຢູ່ບໍລິເວນສະເພາະຈຸດດົນກວ່າ ຍິ່ງໜ້ອຍ ຍິ່ງເບົາ ແລະ ແຜ່ກະຈາຍໄດ້ກວ້າງ ພ້ອມທັງໄດ້ຮັບການປະເມີນວ່າມີຄວາມກັງວົນເລື່ອງພູມຕ້ານທານໜ້ອຍກວ່າ.
• ຂະໜາດໂມເລກຸນ: ໂຄງສ້າງທີ່ໜັກຈະແຜ່ກະຈາຍຍາກ ໂຄງສ້າງທີ່ເບົາຈະແຜ່ກະຈາຍໄດ້ກວ້າງ ຫຼັກການນີ້ພົວພັນກັບການເລືອກບໍລິເວນສັກ.
• ການໄດ້ຮັບອະນຸຍາດ: ບໍ່ວ່າຈະມາຈາກປະເທດໃດ ການໄດ້ຮັບອະນຸຍາດຢ່າງເປັນທາງການຈາກອົງການອາຫານ ແລະ ຢາຂອງແຕ່ລະປະເທດ ຄືເງື່ອນໄຂພື້ນຖານຂອງຄວາມປອດໄພ.
• ຄວາມເໝາະສົມກັບບໍລິເວນທີ່ສັກ: ບໍລິເວນແຄບທີ່ຕ້ອງການຄວາມແມ່ນຢຳ ຫຼື ບໍລິເວນກວ້າງທີ່ຕ້ອງການຄາຍກ້າມຊີ້ນ ຈະຕ້ອງການລັກສະນະການແຜ່ກະຈາຍທີ່ແຕກຕ່າງກັນ.

ເປັນຫຍັງບໍລິເວນທີ່ສີດຈຶ່ງສຳຄັນກວ່າແຫຼ່ງຜະລິດ?

ຊື່ແຫຼ່ງຜະລິດເອງບໍ່ສຳຄັນເທົ່າກັບວ່າ ຜະລິດຕະພັນນັ້ນໃຊ້ວິທີບໍລິສຸດແບບໃດ ແລະ ມີລັກສະນະແນວໃດ ເຊິ່ງມີຜົນຕໍ່ຜົນລັບຈິງຫຼາຍກວ່າ. ເຖິງຈະເປັນຂອງອາເມຣິກາຄືກັນ ແຕ່ຕ່າງບໍລິສັດກໍ່ມີຂະບວນການຜະລິດແຕກຕ່າງກັນ ແລະ ເຖິງຈະເປັນຂອງເກົາຫຼີຄືກັນ ແຕ່ລະບໍລິສັດກໍ່ໃຊ້ສາຍພັນເຊື້ອ ແລະ ວິທີບໍລິສຸດຕ່າງກັນ.

ດັ່ງນັ້ນ ເມື່ອຈະສັກ ການສອບຖາມກັບແພດວ່າ ບໍລິເວນໃດເໝາະກັບ toxin ລັກສະນະໃດ ຈະເປັນປະໂຫຍດຫຼາຍກວ່າການເລືອກຕາມຊື່ປະເທດ. ໜ້າຜາກທີ່ຕ້ອງການຄາຍຮອຍຍ່ນກວ້າງ ກັບຄາງກົມທີ່ຕ້ອງການຫຼຸດສະເພາະກ້າມຊີ້ນຄາງ ຕ້ອງການຂອບເຂດການແຜ່ກະຈາຍທີ່ບໍ່ຄືກັນ ດັ່ງນັ້ນ ລັກສະນະການແຜ່ກະຈາຍນີ້ຈຶ່ງເປັນຕົວກຳນົດຜົນລັບຫຼາຍກວ່າແຫຼ່ງຜະລິດ.

ປະລິມານ ແລະ ໄລຍະຫ່າງລະຫວ່າງການສັກ ກໍ່ຄືກັນ ຈະຖືກປັບຕາມປະລິມານກ້າມຊີ້ນ ແລະ ສະພາບຜິວໜັງຂອງແຕ່ລະຄົນ ຫຼາຍກວ່າຈະຂຶ້ນກັບຜະລິດຕະພັນ. ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງບໍ່ອາດຕັດສິນໄດ້ວ່າ toxin ຈາກແຫຼ່ງໃດເໜືອກວ່າກັນ ໂດຍໃຊ້ພຽງແຫຼ່ງຜະລິດເປັນເກນ ການເຂົ້າໃຈລັກສະນະຂອງແຕ່ລະຊະນິດ ແລ້ວເລືອກໃຫ້ເໝາະກັບສະພາບຕົນເອງ ຈຶ່ງເປັນວິທີທີ່ສົມເຫດສົມຜົນກວ່າ.

ໄລຍະເວລາທີ່ຜົນຄົງຢູ່ໄດ້ດົນປານໃດ ກໍ່ຮູ້ກັນວ່າຂຶ້ນກັບຄວາມເລິກຂອງການສັກ ປະລິມານ ແລະ ປະລິມານກິດຈະກຳຂອງກ້າມຊີ້ນແຕ່ລະຄົນ ຫຼາຍກວ່າແຫຼ່ງຜະລິດ. ບໍລິເວນທີ່ໃຊ້ກ້າມຊີ້ນຫຼາຍ ການເຊື່ອມຕໍ່ລະຫວ່າງເສັ້ນປະສາດ ແລະ ກ້າມຊີ້ນຈະງອກຄືນໄວກວ່າ ເຮັດໃຫ້ຜົນຈືດຈາງໄວກວ່າ ເຊິ່ງເປັນປະກົດການທີ່ພົບເຫັນຄືກັນ ບໍ່ວ່າຈະໃຊ້ຜະລິດຕະພັນຈາກແຫຼ່ງໃດ. ດັ່ງນັ້ນ ໃນການເລືອກແຫຼ່ງຜະລິດ ຄວນອ້າງອີງຄວາມແຕກຕ່າງດ້ານລັກສະນະເປັນຂໍ້ມູນປະກອບ ແຕ່ການປຶກສາກັບແພດທີ່ມີປະສົບການສັກຈິງ ແລ້ວປັບໃຫ້ເໝາະກັບແຕ່ລະບໍລິເວນ ຈະເປັນຕົວແປສຳຄັນກວ່າທີ່ກຳນົດຜົນລັບ.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).