ຄວາມແຕກຕ່າງຂອງໂບຕັອກເກົາຫຼີ ເຢຍລະມັນ ອັງກິດ ອາເມລິກາ ຕາມສາຍພັນເຊື້ອ ວິທີສະກັດ ແລະ ການແຜ່ກະຈາຍ

ຢູ່ໂຮງໝໍ ພວກເຮົາມັກເອີ້ນວ່າ "ໂບຕັອກ" ແຕ່ຕົວຈິງແລ້ວ ໂບຕັອກແມ່ນຊື່ຜະລິດຕະພັນຂອງບໍລິສັດໜຶ່ງເທົ່ານັ້ນ ສ່ວນປະກອບຕົວຈິງແມ່ນສານຊະນິດດຽວກັນທີ່ເອີ້ນວ່າ ໂບທູລິນຳ ທັອກຊິນ ຊະນິດ A. ແຕ່ເມື່ອໄປປຶກສາ ມັກຈະໄດ້ຍິນຄຳວ່າ ຜະລິດຢູ່ເກົາຫຼີ ເຢຍລະມັນ ອັງກິດ ອາເມລິກາ ແລະ ລາຄາກໍ່ແຕກຕ່າງກັນຫຼາຍ. ເປັນສານຊະນິດດຽວກັນ ແຕ່ເປັນຫຍັງແຕ່ລະປະເທດຈຶ່ງຖືກນຳສະເໜີແຕກຕ່າງກັນ ອາດເປັນເລື່ອງໜ້າສົງໄສ.

ຄຳຕອບບໍ່ໄດ້ຢູ່ທີ່ວັດຖຸດິບ ແຕ່ຢູ່ທີ່ວິທີການຜະລິດ. ໂບທູລິນຳ ທັອກຊິນ ແມ່ນໂປຣຕີນທີ່ຜະລິດຈາກເຊື້ອແບັກທີເຣຍ Clostridium botulinum ແລະ ຂຶ້ນຢູ່ກັບວ່າ ໃຊ້ສາຍພັນເຊື້ອໃດ ລ້ຽງແນວໃດ ແລະ ສະກັດແນວໃດ ຄວາມບໍລິສຸດ ແລະ ໂຄງສ້າງຂອງຜະລິດຕະພັນສຸດທ້າຍກໍ່ຈະແຕກຕ່າງກັນ. ດັ່ງນັ້ນ ເຖິງຈະເປັນທັອກຊິນຊະນິດ A ຄືກັນ ແຕ່ລະປະເທດ ແຕ່ລະບໍລິສັດກໍ່ຈະມີລາຍລະອຽດແຕກຕ່າງກັນອອກໄປ.

ໂບຕັອກຕາມແຫຼ່ງກຳເນີດແຕກຕ່າງກັນແທ້ບໍ?

ສ່ວນປະກອບຫຼັກແມ່ນຄືກັນ ແຕ່ອົງປະກອບຂ້າງຄຽງແຕກຕ່າງກັນ. ຖ້າເບິ່ງແຕ່ໂມເລກຸນທັອກຊິນຢ່າງດຽວ ບໍ່ວ່າຈະເປັນຜະລິດຕະພັນປະເທດໃດ ຫຼັກການປິດກັ້ນການສົ່ງສັນຍານລະຫວ່າງເສັ້ນປະສາດ ແລະ ກ້າມຊີ້ນແມ່ນຄືກັນໝົດ. ກ່ອນທີ່ສັນຍານປະສາດທີ່ສັ່ງໃຫ້ກ້າມຊີ້ນເຄື່ອນໄຫວຈະໄປເຖິງ ມັນຈະໄປປິດກັ້ນຊ່ອງທາງທີ່ປ່ອຍສານສົ່ງສັນຍານນັ້ນອອກມາ ເຮັດໃຫ້ກ້າມຊີ້ນບໍ່ສາມາດຫົດຕົວແຮງເກີນໄປໄດ້.

ແຕ່ໂມເລກຸນທັອກຊິນບໍ່ໄດ້ຢູ່ໂດດດ່ຽວ ສ່ວນຫຼາຍຈະມີໂປຣຕີນຄູ່ຮ່ວມທີ່ເອີ້ນວ່າ ຄອມເພລັກໂປຣຕີນ (complexing protein) ຕິດຢູ່ອ້ອມຂ້າງ. ໂປຣຕີນນີ້ເຮັດໜ້າທີ່ຄືເປັນເຄື່ອງຫໍ່ປົກປ້ອງທັອກຊິນ. ຈະຫໍ່ໜາຫຼາຍປານໃດ ຫຼືຈະລອກອອກໝົດ ແມ່ນທາງເລືອກທີ່ແຕກຕ່າງກັນຕາມແຕ່ລະບໍລິສັດ ແລະ ແຫຼ່ງກຳເນີດ. ຄວາມແຕກຕ່າງນີ້ ຖືວ່າມີຜົນຕໍ່ຂອບເຂດການແຜ່ກະຈາຍ ແລະ ໂອກາດເກີດປະຕິກິລິຍາຕ້ານໂປຣຕີນ.

ຫຼັກການຜະລິດໂບຕັອກອາເມລິກາຕົ້ນສະບັບ

ໂບຕັອກຕົ້ນສະບັບທີ່ຜະລິດຢູ່ອາເມລິກາ ຈະລ້ຽງສາຍພັນເຊື້ອຊະນິດ hole complex ເພື່ອໄດ້ທັອກຊິນ ແລະ ໃນຂັ້ນຕອນສະກັດຈະຄົງໄວ້ຄອມເພລັກໂປຣຕີນສ່ວນຫຼາຍ ກ່ອນທີ່ຈະນຳໄປຜະລິດເປັນຜະລິດຕະພັນ. ໃນແງ່ນ້ຳໜັກ ຮູ້ວ່າມີການຈຳໜ່າຍໃນຮູບແບບຄອມເພລັກໃຫຍ່ປະມານ 900 kilodalton.

ຖ້າຄອມເພລັກໂປຣຕີນຍັງເຫຼືອຢູ່ຫຼາຍ ໂມເລກຸນກໍ່ຈະໜັກ ແລະ ໃຫຍ່ຂຶ້ນ. ອະນຸພາກທີ່ໜັກກວ່າຈະບໍ່ແຜ່ກະຈາຍໄດ້ງ່າຍຄືກັບໝຶກທີ່ຢອດລົງໃນນ້ຳ ແຕ່ຈະຄ້າງຢູ່ໃນບໍລິເວນທີ່ສັກເຂົ້າໄປດົນກວ່າ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ຈຶ່ງໄດ້ຮັບການປະເມີນວ່າ ມີຄວາມສາມາດຄາດຄະເນຜົນໄດ້ດີໃນຂະບວນການທີ່ຕ້ອງການຄວບຄຸມສະເພາະບໍລິເວນຢ່າງລະອຽດ. ແຕ່ກໍ່ຕ້ອງພິຈາລະນາໄວ້ນຳວ່າ ຄອມເພລັກໂປຣຕີນເອງກໍ່ອາດຖືກຮ່າງກາຍຮັບຮູ້ວ່າເປັນສິ່ງແປກປອມໄດ້ຄືກັນ.

ນອກຈາກນັ້ນ ຜະລິດຕະພັນຕົ້ນສະບັບຍັງໄດ້ຜະລິດດ້ວຍສາຍພັນເຊື້ອ ແລະ ຂະບວນການດຽວກັນມາເປັນເວລາດົນນານ ຈຶ່ງມີບັນທຶກຂະບວນການສະສົມທີ່ຄວບຄຸມໃຫ້ອັດຕາສ່ວນທັອກຊິນທີ່ອອກລິດຕໍ່ລອດການຜະລິດ ບໍ່ຫ່າງໄກຈາກຫົວໜ່ວຍທີ່ລະບຸໄວ້ຫຼາຍນັກ. ຜະລິດຕະພັນທີ່ຫາກໍ່ອອກສູ່ຕະຫຼາດ ຈະມີຂໍ້ມູນຂະບວນການປະເພດນີ້ສັ້ນກວ່າ ຄືເປັນຄວາມແຕກຕ່າງອີກຢ່າງໜຶ່ງ.

ເປັນຫຍັງໂບຕັອກເຢຍລະມັນຈຶ່ງເອົາຄອມເພລັກໂປຣຕີນອອກ?

ໂບຕັອກທີ່ຜະລິດຢູ່ເຢຍລະມັນ ໃນຂັ້ນຕອນສະກັດຈະເອົາຄອມເພລັກໂປຣຕີນອອກເກືອບໝົດ ເຫຼືອແຕ່ໂມເລກຸນທັອກຊິນບໍລິສຸດ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ຈຶ່ງມັກຖືກເອີ້ນວ່າ "naked toxin" ຫຼືທັອກຊິນເປືອຍ.

ເຫດຜົນທີ່ຜະລິດແບບນີ້ ກໍ່ເພື່ອຫຼຸດໂອກາດທີ່ຄອມເພລັກໂປຣຕີນຈະໄປກະຕຸ້ນລະບົບພູມຕ້ານທານຂອງຮ່າງກາຍ. ຮ່າງກາຍເມື່ອໄດ້ຮັບໂປຣຕີນແປກໜ້າ ຈະສ້າງແອນຕິບອດີ້ (antibody) ຂຶ້ນມາຕ້ານ ແລະ ຄົນທີ່ໄດ້ຮັບການສັກທັອກຊິນຊ້ຳໆ ຫຼາຍຄັ້ງ ອາດເຮັດໃຫ້ແອນຕິບອດີ້ນີ້ສະສົມ ຈົນສຸດທ້າຍປະສິດທິພາບອາດຫຼຸດລົງໄດ້ ຕາມທີ່ມີການເປັນຫ່ວງກັນມາ. ຖ້າຫຼຸດໂປຣຕີນຄູ່ຮ່ວມໃຫ້ໜ້ອຍທີ່ສຸດ ວັດຖຸດິບທີ່ຮ່າງກາຍຈະຮູ້ສຶກແປກໜ້າກໍ່ຈະໜ້ອຍລົງໄປນຳ ດັ່ງນັ້ນ ໃນຂະບວນການສັກຊ້ຳໆ ໄລຍະຍາວ ບາງຄົນຈຶ່ງມັກເລືອກວິທີນີ້. ແຕ່ຍິ່ງສະກັດໃຫ້ບໍລິສຸດຫຼາຍປານໃດ ເຕັກນິກການສະກັດທີ່ຄວບຄຸມອັດຕາສ່ວນທັອກຊິນທີ່ອອກລິດໃຫ້ກົງກັບຫົວໜ່ວຍທີ່ລະບຸໄວ້ໃຫ້ແມ່ນຢຳ ກໍ່ຍິ່ງກາຍເປັນຈຸດສຳຄັນ.

ເປັນຫຍັງໂບຕັອກອັງກິດຈຶ່ງແຜ່ກະຈາຍໄດ້ດີເປັນພິເສດ?

ໂບຕັອກທີ່ຜະລິດຢູ່ອັງກິດ ຮູ້ວ່າມີຮູບແບບຄອມເພລັກຂະໜາດປານກາງ ເບົາກວ່າຂອງອາເມລິກາ ແຕ່ໜັກກວ່າຂອງເຢຍລະມັນ. ໂດຍມີລັກສະນະເປັນຄອມເພລັກຂະໜາດນ້ອຍໃນຊ່ວງປະມານ 300 ຫາ 500 kilodalton.

ອະນຸພາກຍິ່ງນ້ອຍ ຄວາມໄວໃນການແຊກຊຶມຜ່ານເນື້ອເຍື່ອກໍ່ຍິ່ງໄວ. ຄືກັນກັບສີທີ່ລະລາຍໃນນ້ຳ ຖ້າອະນຸພາກລະອຽດກໍ່ຈະແຜ່ກະຈາຍໄດ້ກວ້າງກວ່າ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ໂບຕັອກຊະນິດນີ້ຈຶ່ງໄດ້ຮັບການປະເມີນວ່າ ເໝາະກັບຂະບວນການທີ່ຕ້ອງການຄາຍກ້າມຊີ້ນຢ່າງອ່ອນໆ ໃນບໍລິເວນກວ້າງ ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ ໜ້າຜາກ ຫຼືໃຕ້ໂຫນກແກ້ມທີ່ກ້າມຊີ້ນແຜ່ກະຈາຍເປັນບໍລິເວນກວ້າງ ເຖິງແມ່ນໃຊ້ປະລິມານໜ້ອຍກໍ່ອອກລິດໄດ້ກວ້າງ. ໃນທາງກັບກັນ ບໍລິເວນທີ່ຕ້ອງການເລັງແມ່ນຢຳສະເພາະຈຸດແຄບໆ ກໍ່ຕ້ອງພິຈາລະນາໂອກາດທີ່ລິດຈະແຜ່ອອກນອກຂອບເຂດທີ່ຕ້ອງການໄວ້ນຳ.

ສຳລັບແພດຜູ້ເຮັດຂະບວນການ ການຮູ້ລັກສະນະການແຜ່ກະຈາຍນີ້ລ່ວງໜ້າ ແລ້ວປັບຈຸດສັກ ແລະ ປະລິມານໃຫ້ເໝາະສົມ ຈຶ່ງເປັນເລື່ອງສຳຄັນ. ບໍລິເວນດຽວກັນ ຖ້າໃຊ້ຜະລິດຕະພັນທີ່ແຜ່ກະຈາຍກວ້າງ ຈະຕ້ອງຂະຫຍາຍໄລຍະຫ່າງລະຫວ່າງຈຸດສັກ ແຕ່ຖ້າໃຊ້ຜະລິດຕະພັນທີ່ແຜ່ກະຈາຍແຄບ ຈະຕ້ອງແບ່ງຈຸດສັກໃຫ້ຖີ່ຂຶ້ນ ແຜນການຈຶ່ງແຕກຕ່າງກັນໄປ.

ສາຍພັນເຊື້ອ ແລະ ວິທີການສະກັດຂອງໂບຕັອກເກົາຫຼີ

ໂບຕັອກທີ່ຜະລິດຢູ່ເກົາຫຼີ ຫຼາຍບໍລິສັດຈະໃຊ້ສາຍພັນເຊື້ອທີ່ຕົນເອງຄົ້ນຄວ້າ ແລະ ໄດ້ມາເອງ ວິທີການສະກັດກໍ່ແຕກຕ່າງກັນອອກໄປໜ້ອຍໜຶ່ງ. ບາງຜະລິດຕະພັນເລືອກຄົງໄວ້ຄອມເພລັກໂປຣຕີນສ່ວນຫຼາຍ ບາງຜະລິດຕະພັນເລືອກເອົາອອກໃຫ້ຫຼາຍທີ່ສຸດ ຈຶ່ງມີທັງຜະລິດຕະພັນທີ່ຢູ່ຕົງກາງລະຫວ່າງແບບອາເມລິກາ ແລະ ແບບເຢຍລະມັນປົນກັນຢູ່.

ເຫດຜົນທີ່ໂບຕັອກເກົາຫຼີມີພາລະລາຄາຕ່ຳກວ່າ ບໍ່ແມ່ນເພາະສ່ວນປະກອບຖືກ ແຕ່ສ່ວນຫຼາຍແມ່ນຍ້ອນຄວາມແຕກຕ່າງຂອງຂະໜາດການຜະລິດ ແລະ ໂຄງສ້າງການຈຳໜ່າຍ. ຫຼາຍບໍລິສັດພາຍໃນປະເທດຜະລິດແຂ່ງຂັນກັນ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ລາຄາສະໜອງຕໍ່ຫົວໜ່ວຍຫຼຸດລົງ ຖືເປັນປັດໄຈຫຼັກ. ໃນແງ່ທີ່ວ່າ ເປັນຜະລິດຕະພັນທີ່ຜ່ານມາດຕະຖານຄຸນນະພາບ ແລະ ຂັ້ນຕອນອະນຸຍາດຂອງອົງການອາຫານ ແລະ ຢາເກົາຫຼີ (MFDS) ການກວດສອບຄວາມປອດໄພກໍ່ຢູ່ໃນກອບດຽວກັນກັບຜະລິດຕະພັນຕ່າງປະເທດ.

ສິ່ງທີ່ຄວນກວດເບິ່ງກ່ອນປຽບທຽບແຫຼ່ງກຳເນີດ ກ່ອນເຮັດຂະບວນການ ມີດັ່ງນີ້:

• ປະລິມານຄອມເພລັກໂປຣຕີນ: ຍິ່ງເຫຼືອຫຼາຍ ຍິ່ງມີແນວໂນ້ມຄ້າງຢູ່ສະເພາະບໍລິເວນດົນກວ່າ ຍິ່ງໜ້ອຍ ຍິ່ງບໍ່ແຜ່ກະຈາຍກວ້າງ ແລະ ໄດ້ຮັບການປະເມີນວ່າ ໂອກາດເກີດແອນຕິບອດີ້ຕ່ຳກວ່າ.
• ຂະໜາດໂມເລກຸນ: ຄອມເພລັກທີ່ໜັກຈະບໍ່ແຜ່ກະຈາຍງ່າຍ ຄອມເພລັກທີ່ເບົາຈະແຜ່ກະຈາຍໄດ້ກວ້າງ ຫຼັກການນີ້ເຊື່ອມໂຍງກັບການເລືອກບໍລິເວນເຮັດຂະບວນການ.
• ການໄດ້ຮັບອະນຸຍາດ: ບໍ່ວ່າຈະມາຈາກແຫຼ່ງກຳເນີດໃດ ການເປັນຜະລິດຕະພັນທີ່ໄດ້ຮັບອະນຸຍາດຢ່າງເປັນທາງການຈາກອົງການອາຫານ ແລະ ຢາ ຄືເງື່ອນໄຂພື້ນຖານຂອງຄວາມປອດໄພ.
• ຄວາມເໝາະສົມກັບບໍລິເວນ: ຂຶ້ນຢູ່ກັບວ່າ ເປັນບໍລິເວນແຄບ ແລະ ຕ້ອງລະອຽດ ຫຼືເປັນບໍລິເວນກວ້າງທີ່ຕ້ອງການຄາຍກ້າມຊີ້ນ ລັກສະນະການແຜ່ກະຈາຍທີ່ເໝາະສົມກໍ່ຈະແຕກຕ່າງກັນ.

ມາດຕະຖານການເລືອກທີ່ສຳຄັນກວ່າແຫຼ່ງກຳເນີດ

ຊື່ແຫຼ່ງກຳເນີດເອງ ບໍ່ສຳຄັນເທົ່າກັບການທີ່ຜະລິດຕະພັນນັ້ນໃຊ້ວິທີການສະກັດແບບໃດ ແລະ ມີຄຸນລັກສະນະແນວໃດ ເຊິ່ງມີຜົນຕໍ່ຜົນລັບຕົວຈິງຫຼາຍກວ່າ. ເຖິງຈະເປັນຜະລິດຕະພັນອາເມລິກາຄືກັນ ແຕ່ຖ້າບໍລິສັດຕ່າງກັນ ຂະບວນການຜະລິດກໍ່ຕ່າງກັນ ເຖິງຈະເປັນຜະລິດຕະພັນເກົາຫຼີຄືກັນ ແຕ່ສາຍພັນເຊື້ອ ແລະ ວິທີການສະກັດຂອງແຕ່ລະບໍລິສັດກໍ່ຕ່າງກັນ.

ດັ່ງນັ້ນ ເມື່ອຈະເຮັດຂະບວນການ ການສອບຖາມກັບແພດວ່າ ບໍລິເວນນັ້ນເໝາະກັບໂບຕັອກຄຸນລັກສະນະໃດ ຈະໄດ້ຜົນຈິງກວ່າການເບິ່ງແຕ່ວ່າ ເປັນຜະລິດຕະພັນປະເທດໃດ. ໜ້າຜາກທີ່ຕ້ອງເຮັດໃຫ້ຮອຍຫ່ຽວກວ້າງໆຄາຍ ກັບກາງແກ້ມທີ່ຕ້ອງລົດສະເພາະກ້າມຊີ້ນແຄບໆ ຕ້ອງການຂອບເຂດການແຜ່ກະຈາຍທີ່ຕ່າງກັນ ດັ່ງນັ້ນ ຄຸນລັກສະນະນີ້ຕ່າງຫາກ ທີ່ເປັນຕົວກຳນົດຜົນລັບຕົວຈິງ ບໍ່ແມ່ນແຫຼ່ງກຳເນີດ.

ປະລິມານ ແລະ ໄລຍະຫ່າງລະຫວ່າງການເຮັດຂະບວນການ ກໍ່ຂຶ້ນຢູ່ກັບປະລິມານກ້າມຊີ້ນ ແລະ ສະພາບຜິວໜັງຂອງແຕ່ລະຄົນ ຫຼາຍກວ່າຕົວຜະລິດຕະພັນເອງ. ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງບໍ່ສາມາດຕັດສິນໄດ້ວ່າ ໂບຕັອກຈາກແຫຼ່ງກຳເນີດໃດເໜືອກວ່າກັນ ໂດຍເບິ່ງແຕ່ແຫຼ່ງກຳເນີດຢ່າງດຽວ ວິທີທີ່ສົມເຫດສົມຜົນກວ່າ ຄືການເຂົ້າໃຈຄຸນລັກສະນະຂອງແຕ່ລະຊະນິດ ແລ້ວເລືອກໃຫ້ເໝາະກັບສະພາບຂອງຕົນເອງ.

ໄລຍະເວລາທີ່ໄດ້ຜົນຍາວປານໃດ ກໍ່ຮູ້ວ່າ ຂຶ້ນຢູ່ກັບຄວາມເລິກຂອງການສັກ ປະລິມານ ແລະ ກິດຈະກຳການໃຊ້ກ້າມຊີ້ນຂອງແຕ່ລະຄົນ ຫຼາຍກວ່າແຫຼ່ງກຳເນີດ. ບໍລິເວນທີ່ໃຊ້ກ້າມຊີ້ນຫຼາຍ ການເຊື່ອມຕໍ່ລະຫວ່າງເສັ້ນປະສາດ ແລະ ກ້າມຊີ້ນຈະງອກຄືນໄວກວ່າ ຈຶ່ງມີແນວໂນ້ມທີ່ຜົນຈະຈາງລົງໄວກວ່າ ນີ້ແມ່ນປະກົດການທົ່ວໄປ ບໍ່ວ່າຈະໃຊ້ຜະລິດຕະພັນຈາກແຫຼ່ງກຳເນີດໃດກໍ່ຕາມ. ດັ່ງນັ້ນ ເມື່ອຈະເລືອກແຫຼ່ງກຳເນີດ ໃຫ້ອ້າງອີງຄວາມແຕກຕ່າງຂອງຄຸນລັກສະນະ ແຕ່ການປຶກສາກັບແພດທີ່ມີປະສົບການເຮັດຂະບວນການຫຼາຍ ແລ້ວປັບໃຫ້ເໝາະກັບແຕ່ລະບໍລິເວນ ຕ່າງຫາກ ຄືປັດໄຈໃຫຍ່ກວ່າທີ່ຈະກຳນົດຜົນລັບ.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).