ຮອຍແປແຜເປັນສິວ ໄອສ໌ພິກ ບັອກ ໂຣລລິງ ເປັນຫຍັງແຕ່ລະຊະນິດຕ້ອງໃຊ້ວິທີປິ່ນປົວທີ່ຕ່າງກັນ

ຫຼັງຈາກສິວຫາຍດີໝົດແລ້ວ ຫຼາຍຄົນກໍຍັງມີຮອຍບຸ໋ມເປັນຫຼຸມຄ້າງຢູ່ໜ້າ. ຖ້າສັງເກດໃຫ້ລະອຽດ ຈະເຫັນວ່າຮູບຮ່າງຂອງຮອຍແປແຕ່ລະຈຸດບໍ່ຄືກັນເລີຍ. ບາງຈຸດແຄບ ແລະ ເລິກຄືກັບຖືກເຫຼັກແຫຼມແທງ, ບາງຈຸດກວ້າງ ແລະ ຮາບຄືກົ້ນອ່າງສີ່ຫຼ່ຽມ, ບາງຈຸດກໍລຸ່ມໆດອນໆອ່ອນໆຄືຄື້ນນ້ຳ.

ຄວາມແຕກຕ່າງຂອງຮູບຮ່າງແຕ່ລະແບບນີ້ລ້ວນມີສາເຫດຂອງມັນ. ແລະເມື່ອຮູບຮ່າງຕ່າງກັນ ສິ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນພາຍໃນຜິວກໍຕ່າງກັນນຳ ດ້ວຍເຫດນີ້ ວິທີປິ່ນປົວທີ່ໄດ້ຜົນດີຈຶ່ງຖືກກຳນົດໄວ້ຄົນລະແບບ.

ເປັນຫຍັງຮອຍແປແຜເປັນສິວຈຶ່ງມີຮູບຮ່າງບໍ່ຄືກັນໃນແຕ່ລະຄົນ?

ຮອຍແປແຜເປັນສິວເກີດຂຶ້ນຢູ່ບ່ອນທີ່ເຄີຍອັກເສບໜັກຈົນເປັນໜອງ. ຍິ່ງອັກເສບເລິກ ແລະ ດົນເທົ່າໃດ ຄໍລາເຈນ (collagen) ພາຍໃນຜິວກໍຍິ່ງເສຍຫາຍຫຼາຍເທົ່ານັ້ນ. ຄໍລາເຈນເປັນໂປຣຕີນຄືກັບເສົາຄໍ້າຢູ່ໃນຜິວໜັງ. ເມື່ອອັກເສບໜັກຂຶ້ນ ຮ່າງກາຍຈະຜະລິດນ້ຳຢາທີ່ຕັດເສົາເສັ້ນນີ້ອອກມາຫຼາຍຂຶ້ນ ເອີ້ນວ່າ MMP (matrix metalloproteinase). ຊື່ຟັງຍາກແຕ່ໜ້າທີ່ຂອງມັນງ່າຍໆ ໃຫ້ນຶກພາບເປັນກໍລະໄກທີ່ຕັດເສົາຄໍລາເຈນຂາດອອກໄປ.

ຖ້າອາການອັກເສບຫາຍໄປໂດຍທີ່ຮ່າງກາຍຍັງເຕີມຄໍລາເຈນທີ່ຖືກຕັດຂາດນັ້ນຄືນບໍ່ທັນ ບ່ອນນັ້ນກໍຈະບຸ໋ມຄ້າງໄວ້. ແຕ່ທິດທາງ ແລະ ຄວາມເລິກຂອງການອັກເສບບໍ່ຄືກັນໃນແຕ່ລະຄົນ ແລະ ແຕ່ລະຈຸດ. ບໍ່ວ່າຈະເປັນໜອງແຄບ ແລະ ເລິກ, ແຜ່ກວ້າງແຕ່ຕື້ນ, ຫຼືມີເນື້ອເຍື່ອຄືເສັ້ນເຊືອກເກາະຕິດກັບຊັ້ນເນື້ອເຍື່ອລຸ່ມຜິວໜັງ, ຮູບຮ່າງຂອງຮອຍແປທີ່ເຫຼືອຢູ່ກໍຈະຕ່າງກັນຫຼາຍ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ການແຍກຮອຍແປອອກຕາມຮູບຮ່າງແທນທີ່ຈະເໝົາລວມທັງໝົດ ຈຶ່ງເປັນຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງການປິ່ນປົວ.

ເຫດຜົນທີ່ຮອຍແປແບ່ງອອກເປັນ 3 ຮູບແບບ

ໃນທາງຜິວໜັງ ຮອຍແປແຜເປັນສິວແບບບຸ໋ມ (atrophic scar) ຖືກແບ່ງອອກເປັນ 3 ຊະນິດໃຫຍ່ໆ ຄື ຮອຍແປແບບໄອສ໌ພິກ (ice pick), ຮອຍແປແບບບັອກ (boxcar) ແລະ ຮອຍແປແບບໂຣລລິງ (rolling).

ຮອຍແປແບບໄອສ໌ພິກເກີດຂຶ້ນເມື່ອການອັກເສບແທງລົງເລິກຕາມຮູຂຸມຂົນແບບແຄບ ແລະ ຊື່. ຍ້ອນມັນແຄບ ແລະ ເລິກຄືກັບບໍ່ນ້ຳ ຄວາມກວ້າງສ່ວນຫຼາຍຈຶ່ງບໍ່ຮອດ 2mm. ຮອຍແປແບບບັອກເກີດຂຶ້ນເມື່ອການອັກເສບແຜ່ອອກທາງຂ້າງກວ້າງກວ່າ ແລະ ກັດກິນຄໍລາເຈນເທົ່າໆກັນຈົນເຖິງລະດັບຄວາມເລິກໜຶ່ງ. ຂອບຂອງມັນຈຶ່ງເປັນມູມຄົມ ແລະ ຊັດເຈນ, ພື້ນລຸ່ມຮາບຄືກົ້ນອ່າງ. ສ່ວນຮອຍແປແບບໂຣລລິງ ສາເຫດຫຼັກບໍ່ແມ່ນຕົວການອັກເສບເອງ ແຕ່ແມ່ນພັງພືດ (fibrous band) ຫຼືເນື້ອເຍື່ອຄືເສັ້ນເຊືອກນ້ອຍໆ ທີ່ເກີດຂຶ້ນລະຫວ່າງຊັ້ນຜິວໜັງກັບຊັ້ນເຍື່ອຫຸ້ມກ້າມເນື້ອໃນລະຫວ່າງການສົມທຽນ. ເສັ້ນນີ້ດຶງຜິວໜັງລົງລຸ່ມ ເຮັດໃຫ້ເກີດເປັນຮອຍລຸ່ມໆດອນໆຄືຄື້ນນ້ຳ.

ເນື່ອງຈາກທັງ 3 ຮູບແບບເກີດຂຶ້ນຄົນລະທາງ ວິທີແກ້ໄຂຄືນຈຶ່ງບໍ່ຄືກັນ. ຮອຍແປແບບໜຶ່ງຕ້ອງເຕີມທໍ່ແຄບ ແລະ ເລິກ, ອີກແບບຕ້ອງຕົກແຕ່ງຝາ ແລະ ພື້ນທີ່ກວ້າງໃຫ້ຮາບ, ອີກແບບຕ້ອງຕັດເສັ້ນທີ່ດຶງຢູ່ລຸ່ມ ຈຶ່ງຕ້ອງໃຊ້ວິທີການປິ່ນປົວທີ່ຕ່າງກັນ.

ຮອຍແປແບບໄອສ໌ພິກທີ່ແຄບ ແລະ ເລິກ ເປັນຫຍັງຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ?

ຕາມຊື່ຂອງມັນ ຮອຍແປແບບໄອສ໌ພິກເບິ່ງຄືກັບຖືກເຈາະດ້ວຍເຫຼັກແຫຼມ. ການອັກເສບແທງລົງເລິກຕາມແນວຕັ້ງໂດຍມີຮູຂຸມຂົນໜຶ່ງຮູເປັນຈຸດສູນກາງ, ເຮັດໃຫ້ຄໍລາເຈນທີ່ຢູ່ອ້ອມທໍ່ນັ້ນເສຍຫາຍໃນຂອບເຂດແຄບ ແລະ ເລິກເທົ່ານັ້ນ. ຄວາມກວ້າງແຄບແຕ່ຄວາມເລິກອາດລົງໄປເຖິງຊັ້ນໜັງແທ້ (dermis) ຊັ້ນເລິກ ຫຼືຮ້າຍແຮງກວ່ານັ້ນອາດໃກ້ຮອດຊັ້ນໄຂມັນຢູ່ລຸ່ມສຸດ.

ດ້ວຍໂຄງສ້າງແບບນີ້ ການປິ່ນປົວທີ່ຕົກແຕ່ງແຕ່ພື້ນຜິວຈຶ່ງມີຂອບເຂດຈຳກັດ. ເຖິງຈະໃຊ້ເລເຊີ (laser) ຫຼືການລອກຜິວ (peeling) ຫຼຸດຜິວໜັງໜ້າສຸດອອກໜ້ອຍໜຶ່ງ ແຕ່ທໍ່ນັ້ນແຄບ ແລະ ເລິກຫຼາຍຈົນເຖິງພື້ນລຸ່ມບໍ່ໄດ້. ຄືກັບການຂະຫຍາຍປາກບໍ່ນ້ຳໃຫ້ກວ້າງແຕ່ປ່ອຍພື້ນລຸ່ມໄວ້ຄືເກົ່າ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ຮອຍແປແບບໄອສ໌ພິກຈຶ່ງຕ້ອງໃຊ້ວິທີກະຕຸ້ນເຂົ້າໄປໃນທໍ່ໂດຍກົງ ເພື່ອໃຫ້ຄໍລາເຈນເລີ່ມສ້າງໃໝ່ຈາກພື້ນລຸ່ມຂຶ້ນມາ.

ເປັນຫຍັງເຕັກນິກຄໍຣອສ (CROSS) ຈຶ່ງໄດ້ຜົນດີກັບຮອຍແປແບບໄອສ໌ພິກ

ຄໍຣອສ (TCA CROSS) ແມ່ນການປິ່ນປົວດ້ວຍສານເຄມີເພື່ອກະຕຸ້ນການສ້າງຜິວໃໝ່ ທີ່ໃຊ້ຊ້ຳໆສະເພາະຈຸດ. ໝໍຈະຈຸ່ມນ້ຳຢາອາຊິດທີ່ເອີ້ນວ່າ ໄຕຣຄໍໂລໂຣອາຊິຕິກອາຊິດ (trichloroacetic acid) ຄວາມເຂັ້ມຂຸ້ນສູງລະຫວ່າງ 90% ຫາ 100% ໃສ່ປາຍໄມ້ຈິ້ມແຂ້ວ ຫຼືສຳລີ່ນ້ອຍໆ ແລ້ວແຕະໃສ່ພື້ນລຸ່ມຂອງຮອຍແປເທົ່ານັ້ນ. ຕ່າງຈາກການລອກຜິວທົ່ວໄປທີ່ທາໃຫ້ທົ່ວກວ້າງ, ຫົວໃຈຂອງເຕັກນິກນີ້ຄືການແຕະສະເພາະຈຸດແຄບໆພຽງຈຸດດຽວ.

ເມື່ອທາແບບນີ້ ຄວາມເສຍຫາຍທາງເຄມີທີ່ຮຸນແຮງຈະເກີດຂຶ້ນສະເພາະໃນທໍ່ແຄບໆນັ້ນເທົ່ານັ້ນ ໂດຍບໍ່ແຕະຕ້ອງຜິວປົກກະຕິອ້ອມຂ້າງ. ໃນລະຫວ່າງທີ່ຮ່າງກາຍຟື້ນຟູບ່ອນທີ່ເສຍຫາຍ ຄໍລາເຈນໃໝ່ຈະຄ່ອຍໆເຕັມຂຶ້ນມາຈາກພື້ນລຸ່ມຂອງທໍ່ ເຮັດໃຫ້ຮອຍແປຕື້ນຂຶ້ນເທື່ອລະໜ້ອຍ. ຍ້ອນສາມາດກະຕຸ້ນເຂົ້າໄປໃນທໍ່ແຄບ ແລະ ເລິກໄດ້ຢ່າງແມ່ນຍໍາ ວິທີນີ້ຈຶ່ງເໝາະກັບຫຼັກການຂອງຮອຍແປແບບໄອສ໌ພິກຫຼາຍກວ່າເລເຊີທີ່ຕົກແຕ່ງແຕ່ພື້ນຜິວ. ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວ ຈະເຮັດຊ້ຳ 3 ຫາ 6 ເທື່ອ ໂດຍມີໄລຍະຫ່າງກັນ 2 ຫາ 4 ອາທິດ ເພື່ອຫຼຸດຄວາມເລິກລົງເທື່ອລະໜ້ອຍ.

ຮອຍແປແບບບັອກທີ່ມີຂອບຄົມ ແລະ ຊັດເຈນ ຕ່າງກັນແນວໃດ?

ຈຸດເດັ່ນຂອງຮອຍແປແບບບັອກຄື ຖ້າເບິ່ງຈາກເທິງລົງ ຂອບຈະເປັນມູມຄົມ ແລະ ຊັດເຈນ. ຄືກັບເອົາອ່າງສີ່ຫຼ່ຽມນ້ອຍໆໄປປະທັບໃສ່ຜິວໜັງ ຝາຕັ້ງຊື່ ແລະ ພື້ນລຸ່ມຮາບ. ຮູບຮ່າງແບບນີ້ເກີດຈາກການອັກເສບແຜ່ອອກທາງຂ້າງກວ້າງກວ່າຮອຍແປແບບໄອສ໌ພິກ ແລະ ກັດກິນຄໍລາເຈນເທົ່າໆກັນຈົນເຖິງລະດັບຄວາມເລິກໜຶ່ງ.

ຕາມຄວາມເລິກ ຍັງແບ່ງອອກເປັນຮອຍແປແບບບັອກຕື້ນ ແລະ ຮອຍແປແບບບັອກເລິກ. ໃນກໍລະນີຕື້ນ ພຽງແຕ່ຕົກແຕ່ງພື້ນຜິວໃຫ້ຮາບກໍອາດເຫັນຜົນດີຂຶ້ນຢ່າງຊັດເຈນ. ສ່ວນກໍລະນີເລິກ ຕ້ອງຕົກແຕ່ງທັງຝາ ແລະ ພື້ນລຸ່ມພ້ອມກັນເພື່ອໃຫ້ຄໍລາເຈນສ້າງໃໝ່ ຈຶ່ງຈຳເປັນຕ້ອງໃຊ້ວິທີກະຕຸ້ນເລິກລົງໄປໃນຊັ້ນຜິວໜັງດ້ວຍຄວາມຮ້ອນ ຫຼືເຂັມນ້ອຍໆຮ່ວມນຳ. ເນື່ອງຈາກເປັນຮອຍແປທີ່ຕ້ອງກະຕຸ້ນທົ່ວພື້ນທີ່ກວ້າງໃຫ້ເທົ່າກັນ ວິທີການຈຶ່ງຕ່າງຈາກຮອຍແປແບບໄອສ໌ພິກທີ່ເນັ້ນສະເພາະຈຸດແຄບໆຈຸດດຽວຢ່າງສິ້ນເຊີງ.

ຮອຍແປແບບໂຣລລິງທີ່ລຸ່ມໆດອນໆ ເປັນຫຍັງຈຶ່ງຕ້ອງໃຊ້ຊັບຊິຊັນ (subcision)?

ຮອຍແປແບບໂຣລລິງມີສາເຫດແຕກຕ່າງຈາກອີກ 2 ຮູບແບບຢ່າງສິ້ນເຊີງ. ຮອຍແປແບບໄອສ໌ພິກ ຫຼືບັອກເກີດຈາກການອັກເສບກັດກິນຄໍລາເຈນຢູ່ບ່ອນນັ້ນໂດຍກົງ, ແຕ່ຮອຍແປແບບໂຣລລິງເກີດຂຶ້ນເມື່ອມີພັງພືດ (fibrous band) ຫຼືເນື້ອເຍື່ອຄືເສັ້ນເຊືອກແຂງແຄບໆ ເກີດຂຶ້ນລະຫວ່າງຊັ້ນຜິວໜັງກັບຊັ້ນເຍື່ອຫຸ້ມກ້າມເນື້ອລຸ່ມນັ້ນ ໃນລະຫວ່າງທີ່ບາດແຜກຳລັງສົມທຽນ. ຍ້ອນເສັ້ນນີ້ດຶງຜິວໜັງລົງລຸ່ມຢູ່ຕະຫຼອດ ຈຶ່ງເກີດເປັນຮອຍລຸ່ມໆດອນໆເປັນວົງກວ້າງຄືຄື້ນນ້ຳຢູ່ໜ້າຜິວ.

ດ້ວຍໂຄງສ້າງແບບນີ້ ການປິ່ນປົວທີ່ຕົກແຕ່ງແຕ່ພື້ນຜິວຈຶ່ງບໍ່ຄ່ອຍໄດ້ຜົນຫຍັງ. ເພາະສາເຫດບໍ່ໄດ້ຢູ່ທີ່ພື້ນຜິວ ແຕ່ຢູ່ທີ່ເສັ້ນທີ່ດຶງຢູ່ລຸ່ມນັ້ນ. ດ້ວຍເຫດນີ້ຈຶ່ງໃຊ້ວິທີທີ່ເອີ້ນວ່າ ຊັບຊິຊັນ (subcision). ຊັບຊິຊັນແມ່ນການສອດເຂັມປາຍມົນທື່ (blunt needle) ຫຼືທໍ່ນ້ອຍໆທີ່ເອີ້ນວ່າ ຄານູລາ (cannula) ເຂົ້າໄປລຸ່ມຜິວໜັງ ເພື່ອຕັດເສັ້ນພັງພືດທີ່ດຶງຜິວໜັງນັ້ນອອກໂດຍກົງ. ເມື່ອເສັ້ນຂາດແລ້ວ ຜິວທີ່ຖືກດຶງລົງຈະລອຍຂຶ້ນມາເລັກໜ້ອຍ ແລະ ເລືອດອອກເລັກນ້ອຍພ້ອມກັບການຟື້ນຟູໃນຂະນະນັ້ນຈະກາຍເປັນຕົວກະຕຸ້ນໃຫ້ຄໍລາເຈນໃໝ່ເຕັມເຂົ້າໄປໃນບ່ອນນັ້ນ.

ຍ້ອນເປັນວິທີທີ່ກຳຈັດຕົ້ນເຫດຂອງການດຶງອອກໄປໂດຍກົງ ຊັບຊິຊັນຈຶ່ງມີບົດບາດທີ່ວິທີອື່ນຍາກຈະທົດແທນໄດ້ໃນຮອຍແປແບບໂຣລລິງ. ແຕ່ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວ ການຕັດພັງພືດພຽງຢ່າງດຽວມັກຈະບໍ່ພຽງພໍ, ຫຼັງຈາກນັ້ນຈຶ່ງມັກເຮັດຮ່ວມກັບການເຕີມປະລິມານ ຫຼືການຕົກແຕ່ງພື້ນຜິວນຳ ຕາມທີ່ມີການລາຍງານໄວ້.

ຖ້າຮອຍແປຫຼາຍແບບປົນກັນຢູ່ ຈະປະສົມການປິ່ນປົວແນວໃດ?

ໃນຄວາມເປັນຈິງ ໃນໜ້າໜຶ່ງມັກຈະມີຮອຍແປທັງ 3 ຮູບແບບປົນກັນຢູ່ຫຼາຍກວ່າ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ການປິ່ນປົວຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ຈົບດ້ວຍວິທີດຽວ ແຕ່ໂດຍທົ່ວໄປແນະນຳໃຫ້ປະສົມຫຼາຍວິທີເຂົ້າກັນຕາມລຳດັບ ໂດຍອີງຕາມສາເຫດຂອງຮອຍແປແຕ່ລະຈຸດ.

• ຖ້າມີຮອຍແປແບບໂຣລລິງທີ່ມີພັງພືດປົນຢູ່ ຄວນພິຈາລະນາເຮັດຊັບຊິຊັນກ່ອນ. ເພາະຕ້ອງແກ້ເສັ້ນທີ່ດຶງຢູ່ລຸ່ມກ່ອນຕົກແຕ່ງພື້ນຜິວ ຜົນຂອງການປິ່ນປົວຄັ້ງຕໍ່ໄປຈຶ່ງຈະອອກມາໄດ້ຢ່າງເຕັມທີ່.
• ຖ້າມີຮອຍແປແບບບັອກທີ່ຝາ ແລະ ພື້ນລຸ່ມຊັດເຈນ ຈະເພີ່ມການປິ່ນປົວທີ່ກະຕຸ້ນຄໍລາເຈນລຸ່ມຜິວໜັງດ້ວຍຄວາມຮ້ອນ ຫຼືເຂັມນ້ອຍໆ. ເພາະຕ້ອງກະຕຸ້ນທົ່ວພື້ນທີ່ກວ້າງໃຫ້ເທົ່າກັນ ຂອບຂອງຮອຍແປຈຶ່ງຈະນຸ້ມນວນຂຶ້ນ.
• ຖ້າຍັງມີຮອຍແປແບບໄອສ໌ພິກທີ່ແຄບ ແລະ ເລິກເຫຼືອຢູ່ ຈະໃຊ້ຄໍຣອສຈັດການສະເພາະທໍ່ນັ້ນຕ່າງຫາກ. ເພາະເປັນວິທີດຽວທີ່ສາມາດກະຕຸ້ນເຂົ້າໄປເຖິງພື້ນລຸ່ມທີ່ແຄບ ແລະ ເລິກ ຊຶ່ງວິທີອື່ນເຂົ້າບໍ່ຮອດ.
• ຖ້າຍັງມີການບຸ໋ມທາງດ້ານປະລິມານເນື້ອເຫຼືອຢູ່ ບາງກໍລະນີກໍອາດເພີ່ມການໃຊ້ຟິນເລີ (filler) ເຕີມປະລິມານໃນຂັ້ນຕອນສຸດທ້າຍ. ຕາມທີ່ຮູ້ກັນ ຕ້ອງແກ້ໄຂພັງພືດ ແລະ ພື້ນຜິວກ່ອນແລ້ວຈຶ່ງເຕີມ ຜົນລັບຈຶ່ງຈະຄົງຕົວດີກວ່າ.

ຄໍລາເຈນຈະໃຊ້ເວລາ 4 ອາທິດ ຫາ 6 ເດືອນຈຶ່ງຈະຄົງຕົວດີ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ແທນທີ່ຈະຕັດສິນຜົນຈາກການປິ່ນປົວພຽງຄັ້ງດຽວ ການເຮັດ 3 ຫາ 5 ຄັ້ງ ໂດຍມີໄລຍະຫ່າງກັນ 4 ຫາ 8 ອາທິດ ຈຶ່ງເປັນຂັ້ນຕອນທຳມະຊາດກວ່າ. ສິ່ງທຳອິດທີ່ຄວນເຮັດຄື ສ່ອງແວ່ນເບິ່ງວ່າຮອຍແປຂອງຕົນເອງໃກ້ຄຽງກັບຮູບແບບໃດ ແລ້ວປຶກສາແພດຜູ້ຊ່ຽວຊານທີ່ຮູ້ວິທີການປິ່ນປົວທີ່ເໝາະສົມ ເພື່ອກຳນົດລຳດັບການປິ່ນປົວ.

References

Korean Dermatological Association, Ministry of Food and Drug Safety (MFDS), American Academy of Dermatology (AAD), and U.S. Food and Drug Administration (FDA).