Тек таза сумен жуыну тері тосқауылы мен ылғал қабатын сақтайды деген ылғалдандыру принципі және дұрыс жуыну реті

Жуынғаннан кейін бет тартылып тұрған сезімді көбіміз теріміз жақсы ылғалданды деп қабылдаймыз. Шындығында бұл тартылу теріңіздің ылғалдан айырылғанының белгісіне жақынырақ. Күніне екі рет тазартқышпен бетті жуу кезінде тері тосқауылы бірте-бірте жұқарып бара жатуы мүмкін. Сондықтан соңғы кезде тазартқышты мүлде қолданбай, тек сумен жуынатын әдіс қызығушылық тудырып жатыр. Себебі теріні қаптап тұрған жұқа май және ылғал қабатын бұзбай жуу тәсілі ылғалдандырудың бастапқы қадамы болып саналады. Косметика қаншалықты сапалы болса да, жуыну кезеңінде тосқауыл әлдеқашан зақымдалған болса, оның әсерін толық сезіну қиын.

Су арқылы жуыну дегеніміз не?

Су арқылы жуыну дегеніміз атауынан көрінгендей, тазартқыш немесе сабын қолданбай, тек жылы сумен бетті жуу әдісі. Таңертең түні бойы бөлінген май мен терді жеңіл сумен ғана жуып тастаса, кешке макияжды тазартқаннан кейін қалған тазартқыш қалдығын сумен жуу арқылы аяқтайтындар көп.

Су арқылы жуыну деп аталса да, тек су ғана қолданылады дегенді білдірмейді. Кешке қалың макияж немесе күн сәулесінен қорғайтын крем тазартылғанда бөлек тазартқыш қажет болады, содан кейінгі кезеңде су арқылы жуу әдісі қоса қолданылатын жағдайлар жиі кездеседі. Мұндағы басты мақсат, жуу жиілігі мен тазарту күшін азайтып, теріде табиғи түрде бар қорғаныш қабатын мүмкіндігінше сақтап қалу.

Су арқылы жуыну жаңадан пайда болған әдіс емес. Бұрыннан дерматологтар атопиялық дерматит немесе жанасу дерматиті сияқты тосқауылы қатты зақымдалған науқастарға жұмсақ жуыну кеңес беру кезінде осыған ұқсас принципті қолданып келген. Соңғы кезде бұл принцип жалпы тері күтіміне кеңейіп, қайта назар аударта бастады.

Тері тосқауылы мен май қабатының қызметі

Терінің ең сыртқы қабаты, мүйізгек қабат, көбінесе кірпіш пен цемент құрылымына теңеледі. Мүйізгек жасушалар кірпіш болса, олардың арасын толтыратын липидтер цемент рөлін атқарып, ылғалдың сыртқа шығып кетуіне жол бермейді. Бұл липидтер май бездерінен бөлінетін май мен мүйізгек жасушалар арасындағы керамидтер сияқты заттар бірлесіп түзеді.

Оған қоса, тері бетін тер мен майдың қоспасынан тұратын жұқа қабат жауып тұрады, оны гидролипидті қабат деп атайды. Бұл қабат сыртқы тітіркендіргіштерден қорғаумен қатар, ылғалдың булану жылдамдығын баяулататын қақпақ секілді қызмет атқарады. Осы қақпақ жұқарса, теріден ылғал соғұрлым тез ауаға ұшып кетеді.

Мүйізгек жасушалардың ішінде де амин қышқылдары, мочевина, сүт қышқылы сияқты заттар бар, оларды жиынтықтап табиғи ылғалдандырушы фактор деп атайды. Бұл фактор губка секілді ылғалды ұстап тұрады, сондықтан ол жуылып кетсе, мүйізгек қабаттың өзінің суды сіңіру қабілеті де әлсірейді.

Тазартқыш ылғалды қалай алып тастайды?

Тазартқыштың тазарту күші негізінен беттік белсенді заттардан келеді. Бұл заттар май мен суды бір мезгілде ұстап тұру қасиетіне ие болғандықтан, теріден шаң мен қалдықты сумен бірге жуып әкетеді. Мәселе мынада, бұл заттар тек қалдықты ғана таңдап алмайды.

Теріні қорғап тұрған май мен керамидтер де бірге жуылып кетіп, мүйізгек қабаттың цемент құрылымында саңылаулар пайда болады. Осы саңылаулар арқылы ылғалдың тез шығып кетуін трансэпидермалды ылғал жоғалту деп атайды, ал жуынғаннан кейін бетте пайда болатын тартылу сезімі дәл осы құбылыстың басталғанының белгісі. Тазарту күші қаттырақ тазартқыш пайдаланылған сайын, әрі жуу жиілігі артқан сайын, бұл саңылаулар жиірек ашылады.

Дерматологиялық клиникаларда бұл трансэпидермалды ылғал жоғалтуды арнайы құрылғымен өлшейді. Тазарту күші жоғары өнімді қолданғаннан кейін бұл көрсеткіш көбіне қысқа мерзімге күрт өседі, бұл тосқауылдағы саңылаудан ылғалдың соғұрлым тез шығып жатқанын білдіреді. Бұл саңылаудың өз бетінше жабылуына әдетте бірнеше күн қажет.

Су арқылы жуынудың ылғалдандыру әсері

Судың өзінде беттік белсенді зат сияқты тазарту компоненті болмағандықтан, ол май мен керамидтерді күштеп жулмайды. Оның орнына суда еритін тер немесе жеңіл шаң ғана жуылып кетеді, ал теріні жауып тұрған липидті қабаттың көп бөлігі сол қалпында сақталады.

Сондықтан су арқылы жуынғаннан кейін тартылу сезімі әлдеқайда аз болады деп сезінетіндер көп. Мүйізгек қабат арасындағы саңылау аз ашылғандықтан, ылғалдың шығу жылдамдығы да табиғи түрде баяулайды. Әсіресе ауа райы құрғап немесе жиі тазарту салдарынан теріңіз әлдеқашан сезімтал болып қалған болса, тазарту қарқынын төмендетудің өзі теріге ылғалды өз бетінше сақтау қабілетін қалпына келтіруге уақыт беруі мүмкін.

Тосқауыл қалпына келгеннен кейін жағатын ылғалдандырғыштың әсері де жақсырақ байқалады. Себебі мүйізгек қабат арасындағы саңылау тарылған жағдайда ылғалдандырғыштағы су мен липидті компоненттер теріде ұзағырақ қалады. Керісінше, тосқауылда саңылау көп болса, қаншалықты сапалы ылғалдандырғыш жақсаңыз да, ол соғұрлым тез буланып кетеді.

Су арқылы жуыну қай теріге сай, қай теріге сай емес?

Су арқылы жуыну барлық адамға бірдей пайдалы бола бермейді. Табиғи түрде терісі құрғақ немесе жиі жуыну мен пилинг салдарынан тосқауылы жұқарған адамдарда тазарту қарқынын төмендетудің өзі тартылу мен тітіркенуді айқын түрде азайтатын жағдайлар жиі кездеседі.

Ал май бөлінуі күшті немесе безеу шығуға бейім тері үшін жағдай басқаша. Май саңылауда ұзақ тұрып қалса, кеуектер бітеліп, қабыну пайда болуы оңай, сондықтан мұндай тері түріне белгілі дәрежеде тазарту күші, керісінше, қажет. Күн сәулесінен қорғайтын крем немесе қалың макияж жасалған күндері де тек сумен май компоненттері толық жуылмайтындықтан, бөлек тазартқыш қосып қолданған қауіпсіздеу.

Көп терлейтін жаттығудан кейін немесе ауада ұсақ шаң деңгейі жоғары күндері де тек су арқылы жуыну жеткіліксіз болуы мүмкін. Мұндай жағдайда таңертең немесе кешкі жуынудың біреуін ғана суға ауыстырып, екіншісінде жұмсақ тазартқыш қолдану ыңғайлы шешім болады.

Су арқылы дұрыс жуыну тәсілі

Су арқылы жуынуды байқап көргіңіз келсе, бірнеше негізгі ережені сақтаудың өзі әсерін жақсырақ сезінуге көмектеседі.

• Су температурасы жылы болсын: ыстық су гидролипидті қабаттың липидті компоненттерін еріту күші жоғары болғандықтан, тазартқышсыз тек сумен жуса да тосқауыл зақымдалуы мүмкін.
• Ысқыламай, сипай жуу: қолмен қатты ысқыласаңыз, мүйізгек қабатқа механикалық тітіркену қосылып тосқауыл әлсірейді, сондықтан суды бетке жайлап құйып, жеңіл жуған дұрыс.
• Жуынғаннан кейін 3 минут ішінде ылғалдандырғыш жағу: су арқылы жуынғаннан кейін тері бетіндегі ылғал уақыт өткен сайын буланып кетеді, сондықтан су кеппей тұрып ылғалдандырғыш жағып, ылғалды ұстап қалу керек.
• Кешке тазартқышпен қоса қолдану: күні бойы жиналған қалдық пен күннен қорғайтын кремді тек сумен кетіру қиын болғандықтан, кешкі жуынуды жеңіл тазартқышпен аяқтап, тек таңертең ғана су арқылы жуыну да практикалық таңдау бола алады.

Су арқылы жуынғаннан кейінгі күтімде неге назар аудару керек?

Су арқылы жуыну бәріне бірдей емдеу емес. Бірнеше күн байқап көріп, бет керісінше жылтырап немесе безеу көбейе бастаса, май бөлінуі күшті тері түріне жататын шығарсыз, сол жағдайда оны күштеп жалғастырудың қажеті жоқ.

Сондай-ақ су арқылы жуынады екенсіз деп ылғалдандыру кезеңін алып тастауға болмайды. Тазарту күшін азайту мен ылғалды толтыру мүлде басқа процесс болғандықтан, су арқылы жуынғаннан кейін де тонер немесе крем сияқты ылғалдандыру кезеңін жалғастырған дұрыс. Сонымен қатар ауада шаң көп немесе күннен қорғайтын крем қалың жағылған күндері тек сумен толық жууға болмауы мүмкін, сондықтан сол күнгі теріңіз бен макияж жағдайына қарай жуыну тәсілін икемді түрде өзгертіп отырған практикалық болады.

Ең бастысы, бірнеше күнде үлкен өзгеріс күтудің орнына кемінде бір-екі апта бақылап көрген жөн. Себебі мүйізгек қабат тосқауылының қалпына келуіне де, керісінше, майдың жиналып тітіркену тудыруына да белгілі уақыт қажет. Осы аралықта теріңіздің жағдайын бақылап, өзіңізге сай жиілікті тауып алу, су арқылы жуынуды дұрыс пайдаланудың жолы.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).