Ang Dahilan ng Seborrheic Keratosis, Paano Ito Tinatanggal Gamit ang Laser at Cryotherapy, at Paano Ito Ihiwalay sa Nunal

Marami ang nagugulat kapag nakita nila sa salamin ang isang kayumanggi o itim na pantal na medyo makapal, karaniwang nasa mukha o leeg. Kapag hinipo, maramot ang ibabaw, at minsan parang may dikit na waks dito. Karamihan sa mga ganitong sugat ay seborrheic keratosis, isang benign na pantal na kadalasang tinatawag na age spot.

Ang problema, minsan nagkakahawig ang itsura nito sa nunal, o sa mas bihirang pagkakataon, sa isang malignant na pigmented lesion. Kaya bago pag-usapan ang mga paraan ng pagtanggal, mahalagang alamin muna kung bakit ito lumalabas, at ano ang mga sugat na madalas itong pagkamalan.

Bakit Tinatawag na Age Spot ang Seborrheic Keratosis

Ang seborrheic keratosis ay isang benign na tumor na nabubuo kapag sobrang dami ng keratinocytes, ang mga selula sa pinakalabas na layer ng balat, ang natitipon sa isang bahagi. Habang tumatanda, nagkakaroon ng mga lugar kung saan hindi normal ang paglaki ng mga selulang ito, kaya nabubuo ang isang makapal na bukol.

Ang dahilan kung bakit kayumanggi o itim ang kulay nito ay dahil may melanin pigment na natitipon kasama ng mga keratinocytes. Ang melanin ay ang pigment na normal na nagpoprotekta sa balat mula sa UV rays, pero kapag naipit ito sa loob ng sugat, mas tumitingkad ang kulay nito. Ang makintab na anyo nito, na parang may pahid na langis, o ang magaspang at kakaibang texture, ay dulot din ng patong-patong na keratinocytes.

Paano Ito Naiiba sa Nunal?

Ang nunal, o melanocytic nevus, ay nabubuo mismo sa pagtitipon ng melanocytes, ang mga selulang gumagawa ng pigment. Samantala, ang seborrheic keratosis ay hindi galing sa mga pigment-producing cells kundi sa dumaming keratinocytes, at ang pigment ay dumarating na lang bilang karagdagan. Kaya naman, magkaiba ang pinagmulan ng dalawang sugat na ito mula sa uri ng selula.

Sa pagpindot o pagdampi, may pagkakaiba rin sa pakiramdam. Kadalasan, makinis ang ibabaw ng nunal at halos parehong texture ng balat sa paligid nito. Ang seborrheic keratosis naman ay magaspang, may kanto-kanto, o parang verruga dahil sa layer-by-layer na pagtitipon ng keratin. Malinaw din ang hangganan nito at parang nakadikit lang sa ibabaw ng balat dahil ang pagtubo nito ay nananatili sa loob ng epidermis, at bihirang lumusot pa sa mas malalim na dermis.

Ang Prinsipyo sa Likod ng Pagtanggal Gamit ang Laser

Ang mga karaniwang ginagamit na laser sa pagtanggal ng seborrheic keratosis ay ang CO2 laser at Erbium:YAG laser. Parehong gumagamit ang mga ito ng wavelength na sinisipsip ng tubig sa loob ng balat. Kapag tumama ang laser sa tissue ng sugat, biglang kumukulo ang tubig na naroroon at nagiging singaw ang tissue, kaya sa prinsipyong ito, "vaporize" ang pagtanggal ng sugat, parang manipis na pag-shave.

Mas malawak ang pagkalat ng init ng CO2 laser sa nakapaligid na tissue, kaya mas maganda ang epekto nito sa pagpigil ng dugo, at bagay ito sa mas makakapal na sugat na kailangang tanggalin nang isang beses lang. Sa kabilang banda, mas makitid ang pagkalat ng init ng Erbium:YAG laser, kaya mas precise ang kontrol nito sa pag-shave nang manipis at paulit-ulit hanggang sa gustong lalim. Depende sa kapal at lokasyon ng sugat, isa sa dalawang device ang pinipili, o pareho pa nga minsan ang ginagamit.

Importante na huminto ang lalim ng pag-shave ng laser habang nasa loob pa lang ng epidermis. Dahil karamihan sa mga seborrheic keratosis ay tumutubo lamang sa epidermis, kung dahan-dahan itong tatanggalin nang paisa-isang layer nang hindi umaabot sa mas malalim na dermis, mas malaki ang tsansang makakaiwas sa peklat. Sa kabaligtaran, kapag masyadong malalim ang isang beses na pag-shave, mas matagal ang paggaling at maaaring magiwan ng marka, kaya malaking bahagi ng resulta ay depende sa karanasan ng manggagamot.

Ang Prinsipyo sa Likod ng Pagtanggal Gamit ang Cryotherapy

Ang cryotherapy ay isang paraan kung saan biglang pinapalamig ang tissue sa pamamagitan ng maikling pag-spray o pag-touch ng liquid nitrogen sa sugat. Ang tubig sa loob at labas ng mga selula ay biglang nagiging ice crystals, kaya nasisira ang cell membrane at ang panloob na structure ng selula. Parang pinupunit ng ice crystals ang mga selula, kaya kahit hindi ginugupit ang tissue, namamatay at natatanggal na lang ang mga selula ng sugat sa sarili nitong bilis.

Sa proseso na ito, may lalabas munang maliit na paltos sa lugar ng sugat, na sa loob ng ilang araw hanggang ilang linggo ay magiging peklat na crust. Kapag natanggal ang crust, kasabay nitong nawawala ang sugat. Ang pinakamalaking pagkakaiba sa laser ay hindi ito agad na pag-shave. Sa halip, pinapatay muna nito ang mga selula, at hinahayaan na lang ang katawan na dahan-dahang linisin ito.

Ayon sa kapal ng sugat, iniaayon ang tagal at lakas ng pagpapalamig. Kung masyadong maikli, hindi lubusang mapapatay ang mga keratinocytes at maaaring may matira pa ring sugat. Kung masyadong matagal naman, maaari pang masira ang normal na tissue sa ibaba nito. Kaya karaniwang ginagawa ito nang maikli-maikli at paulit-ulit, habang sinusubaybayan ang reaksyon ng sugat.

Alin ang Mas Bagay, Laser o Cryotherapy?

Pareho itong malawakang ginagamit, pero magkaiba ang situwasyon kung kailan mas bagay ang bawat isa.

• Kapal ng Sugat: Ang manipis at patag na sugat ay madalas nang sapat nang matanggal gamit lang ang cryotherapy. Dahil mahirap i-precise ang lalim ng freezing, mas mainam ang paggamit ng laser sa mas makapal at nakausli na sugat, dahil dahan-dahan itong maaaring i-shave nang paisa-isang layer para mabawasan ang panganib ng peklat.
• Dami at Lokasyon ng Sugat: Kung marami ang maliliit na sugat na nakakalat sa malawak na lugar tulad ng mukha, mas episyente ang cryotherapy dahil mabilis itong makakaproseso ng maraming sugat sa maikling oras. Ang laser naman ay mas malakas sa pag-detalye ng isang lugar, kaya mas bagay ito para sa isa o dalawang malaki at nakausling sugat.
• Panganib ng Pigmentation: Dahil malaki ang pagbabago ng temperatura sa cryotherapy, maaaring magkaroon ng pansamantalang pagpapaputi o pagdidilim ng pigment matapos ang procedure. Sa mga taong maitim ang balat, mas kapansin-pansin ang ganitong pagbabago ng kulay, kaya minsan mas pinipili ang laser dahil mas maayos nitong makokontrol ang lalim.

Ang Pag-aalaga Pagkatapos ng Pagtanggal

Ang lugar kung saan tinanggal ang sugat ay parang nawalan ng bahagi ng epidermis, kaya kailangan itong protektahan hangga't hindi pa lubusang bumabalik ang bagong balat.

• Inirerekomenda na takpan ang lugar ng procedure ng ointment at protective bandage sa loob ng ilang araw para manatiling moist ito. Kapag natuyo ang sugat, maaaring mas kumapal ang crust, na sa halip ay magpapabagal pa sa paggaling.
• Huwag pilitin na tanggalin ang crust gamit ang kamay, hintayin na lang na ito ay bumagsak nang natural. Kapag pinilit itong tinanggal, maaaring masira rin ang bagong layer ng selula sa ilalim nito, na maaaring humantong sa peklat o pigmentation.
• Napakaimportante ng sun protection habang nagre-recover ang balat. Dahil hindi pa stable ang mga melanin-producing cells sa bagong balat, mas madali itong ma-stimulate ng UV rays at magdulot ng pigmentation.
• Iwasan ang pagkuskos sa lugar ng procedure o ang matagalang pagkalantad nito sa mainit na tubig. Kapag na-irritate ang tissue na nagre-recover, maaari itong mamaga o magdulot ng irritant na pagbabago ng pigment.

Bakit Mahalagang Ihiwalay Ito sa Mga Sugat na Kamukha ng Nunal

Dahil benign ang seborrheic keratosis, kadalasan ay hindi ito nagdudulot ng problema sa kalusugan. Pero sa bihirang pagkakataon, may mga malignant na pigmented lesion, tulad ng melanoma, na maaaring magmukhang parang seborrheic keratosis din, kaya kailangan pa rin ng pag-iingat. Kaya bago tanggalin ang sugat, mas ligtas kung dadaan muna ito sa pagsusuri ng espesyalista gamit ang naked eye at dermatoscope, para tingnan ang hugis, hangganan, at kapareha ng kulay nito.

Kapag asymmetrical ang hugis, malabo at hindi pantay ang hangganan, may halu-halong kulay sa loob ng isang sugat, o mabilis itong lumalaki, mas madalas na pinaghihinalaang ibang uri ng sugat kaysa seborrheic keratosis, at maaaring irekomenda ang biopsy. Ang mga katangiang ito ay karaniwang tinitingnan gamit ang limang criteria: Asymmetry, Border, Color, Diameter, at Evolving. Sa halip na basahan lang ang hitsura sa mata, mas ligtas na kumpirmahin ito kasama ng isang espesyalista batay sa mga criteria na ito.

Kung biglang lumaki ang isang sugat na matagal nang hindi nagbabago, o kung nagkaroon ito ng kati o pagdurugo na hindi dating nangyayari, mas mainam na magpakonsulta agad sa panahong iyon. Karaniwan kasi na dahan-dahan lumalaki o wala na ngang pagbabago ang seborrheic keratosis mismo, kaya ang biglaang pagbabago sa maikling panahon ay isa nang malaking senyales para sa pagsusuri.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).